Neidio i'r cynnwys

Brechlyn firws syncytial anadlol (RSV) - Gwybodaeth brechlyn RSV i weithwyr iechyd proffesiynol

Cefndir 

Mae’r feirws syncytiol anadlol (RSV) yn un o’r feirysau cyffredin sy’n gyfrifol am heintiau’r llwybr anadlol. Er y gall heintiau RSV ddigwydd drwy gydol y flwyddyn, maent yn fwyaf cyffredin yn yr hydref a’r gaeaf. 

Mae haint RSV yn achosi symptomau sy’n debyg i rai annwyd, gan gynnwys: 

  • rhinitis (trwyn yn rhedeg, tisian neu drwyn llawn) 
  • peswch 
  • diffyg anadl 
  • brest dynn 
  • syrthni, a  
  • thwymyn (weithiau).    

Mae RSV yn lledaenu o secretiadau anadlol trwy gyswllt agos ag unigolyn heintiedig trwy ddefnynnau anadlol neu gysylltiad ag arwynebau neu wrthrychau halogedig. Gall y feirws oroesi ar arwynebau neu wrthrychau am tua phedair i saith awr. Mae’r cyfnod magu yn amrywio o ddau i wyth diwrnod, ac mae’r cyfnod heintus yn para rhwng tri ac wyth diwrnod.    

Mae haint RSV fel arfer yn ysgafn ac yn gwella ar ei ben ei hun. Fodd bynnag, mae babanod ac oedolion hŷn mewn mwy o berygl o gael haint ar y llwybr anadlol isaf acíwt (LRTIs). Gall LRTIs gynnwys niwmonia i unigolion o bob oed. Mewn babanod, gall arwain at fronciolitis, a all ei gwneud hi’n anodd anadlu a bwydo, a gall achosi llai o gymeriant trwy’r geg. Yn ogystal, gall RSV achosi crŵp ac otitis media mewn plant.  

Yn fyd-eang, mae RSV yn heintio hyd at 90% o blant o fewn dwy flynedd gyntaf eu bywyd ac yn aml yn ailheintio plant hŷn ac oedolion.

Rhaglen i famau i amddiffyn babanod rhag RSV 

Mae’r rhan fwyaf o dderbyniadau i’r ysbyty oherwydd RSV yn cynnwys babanod a anwyd ar ôl y cyfnod llawn heb ffactorau risg sylfaenol. Mae babanod a anwyd yn gynamserol a’r rhai a anwyd rhwng mis Awst a mis Tachwedd mewn mwy o berygl o gael eu derbyn i’r ysbyty gydag RSV yn ystod misoedd yr hydref a’r gaeaf.

Ymhlith y ffactorau risg clinigol rhagdueddol ar gyfer clefyd RSV difrifol mewn babanod mae:

  • clefyd cynhenid ​​y galon
  • clefyd cronig yr ysgyfaint
  • annormaleddau cromosomaidd
  • anhwylderau niwrogyhyrol
  • annormaleddau’r llwybr anadlol mawr, ac
  • imiwnoddiffygiant (yn enwedig ymhlith rhai â chyflyrau iechyd lluosog).
Rhaglen RSV ar gyfer oedolion hŷn 

Mae LRTIs oherwydd RSV yn effeithio’n sylweddol ar oedolion ag imiwnedd gwan ac oedolion hŷn. Gall amlygu fel gwaethygu clefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint (COPD) neu glefyd y galon. Wrth i oedolion fynd yn hŷn, mae’r system imiwnedd yn gwanhau (‘imiwnoheneiddiad’). Gall hyn gynyddu’r risg o gael haint RSV difrifol.

Canllawiau’r Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI)  

Mae’r Cydbwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) yn cydnabod effaith sylweddol RSV ar boblogaeth y DU a’r straen y mae’n ei roi ar wasanaethau’r GIG yn ystod y gaeaf.  

Yn 2023, argymhellodd y JCVI weithredu rhaglenni imiwneiddio rhag RSV i amddiffyn babanod ac oedolion hŷn fel y grwpiau mwyaf agored i niwed i’r haint hwn.   

O 1 Medi 2024 ymlaen, cyflwynodd Cymru’r canlynol: 

  • rhaglen i famau i amddiffyn babanod, a  
  • rhaglen i oedolion hŷn i amddiffyn oedolion hŷn.  

Roedd y rhaglen i oedolion hŷn yn cynnwys dos sengl i oedolion a oedd yn troi’n 75 oed gydag ymgyrch dal i fyny dos sengl untro ar gyfer pobl 75 i 79 oed. 

Ym mis Gorffennaf 2025, cyhoeddodd JCVI gyngor pellach y dylid ymestyn yr ymgyrch dal i fyny ar gyfer oedolion hŷn i gynnwys: 

  • pob oedolyn 80 oed a hŷn, a  
  • holl breswylwyr cartrefi gofal ar gyfer oedolion hŷn. 

Darllenwch y rhaglen imiwneiddio rhag RSV ar gyfer oedolion 80 oed a hŷn: JCVI advice July 2025 (Saesneg yn unig) am ragor o wybodaeth.

Y brechlyn

Y brechlyn a ddefnyddir yn y rhaglen i famau a’r rhaglen i oedolion hŷn yw Abrysvo®. 

Mae gan feddyginiaethau a brechlynnau newydd sy’n cael eu monitro’n ychwanegol symbol triongl gwrthdro du (▼) wedi’i arddangos yn eu taflen becyn a chrynodeb o nodweddion y cynnyrch, ynghyd â brawddeg fer yn egluro ystyr y triongl – nid yw’n golygu bod y feddyginiaeth neu’r brechlyn yn anniogel. Dylech roi gwybod am unrhyw adweithiau niweidiol a amheuir ar gyfer y cynhyrchion hyn.  

Mae’n bwysig rhoi gwybod am adweithiau niweidiol a amheuir ar ôl awdurdodi’r cynnyrch meddyginiaethol. Mae’n caniatáu monitro parhaus o gydbwysedd mantais/risg y cynnyrch meddyginiaethol. Dylech roi gwybod am adweithiau niweidiol posibl o frechlynnau a meddyginiaethau ar-lein yn Yellow Card (Saesneg yn unig), drwy lawrlwytho ap y Cerdyn Melyn, neu drwy ffonio 0800 731 6789 (Dydd Llun i ddydd Gwener, 9yb i 5yp).  

Mae rhagor o wybodaeth am y brechlyn ar gael yn y Feirws syncytial anadlol: yr llyfr gwyrdd (Saesneg yn unig).

Canllawiau yn y Llyfr Gwyrdd ynghylch RSV sy’n disodli’r Crynodeb o Nodweddion Cynnyrch (SmPC)

 Mae Amserlenni imiwneiddio arferol i Gymru yn cynnwys gwybodaeth am frechiadau arferol ac anarferol.  

Rhaglen i famau i amddiffyn babanod rhag RSV 

Cynigir y brechlyn rhag RSV yn rheolaidd i bob menyw feichiog o 28 wythnos o feichiogrwydd ymlaen. Cynigir y brechlyn drwy gydol y flwyddyn, ac argymhellir brechu ym mhob beichiogrwydd.  

Yn ddelfrydol, dylid rhoi’r brechlyn yn ystod wythnos 28 o feichiogrwydd neu’n fuan wedyn. Mae hyn yn caniatáu digon o amser i’r fam gynhyrchu lefelau uchel o wrthgyrff, sydd wedyn yn trosglwyddo ar draws y brych. Mae hyn hefyd yn cynyddu’r potensial y bydd babanod a gaiff eu geni’n gynamserol yn cael budd o hyn. Gellir cynnig y brechlyn at ddefnydd all-drwydded ar ôl 36 wythnos o feichiogrwydd. Fodd bynnag, efallai na fydd hyn yn cynnig lefel mor uchel o amddiffyniad goddefol i’r baban.   

I fenywod nad ydynt wedi cael eu brechu yn ystod beichiogrwydd, gellir cynnig brechiad ar ôl esgor cyn iddynt gael eu rhyddhau o wasanaethau mamolaeth. Fodd bynnag, nid yw brechu ar ôl esgor yn cynnig trosglwyddo gwrthgyrff trwy’r brych, ac felly nid yw’n darparu amddiffyniad goddefol i’r baban. Fodd bynnag, gall amddiffyn y fam rhag dal RSV neu ei gwneud hi’n llai heintus, a gall gwrthgyrff hefyd gael eu trosglwyddo i’r baban o laeth y fron.   

Mae brechu mamau wedi profi yn effeithiol yn erbyn RSV LRTI mewn babanod o enedigaeth hyd at chwe mis a thu hwnt. Dangosodd treial fod brechu menywod beichiog rhwng 24 a 36 wythnos o feichiogrwydd yn lleihau RSV LRTI a RSV LRTI difrifol yn sylweddol mewn babanod.  

Mae’n bwysig bod menywod beichiog yn cael eu brechlynnau ar yr amser iawn yn ystod beichiogrwydd. Dylai menywod beichiog gael eu brechlynnau cyn gynted ag y byddant yn gymwys.   

Brechiadau yn ystod beichiogrwydd
Brechlyn Pryd y dylid rhoi pob brechlyn?
Brechiad y pas (pertwsis) Mae’r brechlyn wedi’i drwyddedu i’w roi rhwng 16 a 32 wythnos o feichiogrwydd (fodd bynnag, gellir ei roi hyd at wyth wythnos ar ôl genedigaeth)
Brechlyn RSV Mae’r brechlyn wedi’i drwyddedu i’w roi rhwng 28 a 36 wythnos o feichiogrwydd (* gellir ei roi oddi ar drwydded hyd nes y caiff y fam ei rhyddhau o’r gwasanaethau mamolaeth)  
Brechlyn ffliw Unrhyw amser yn ystod beichiogrwydd

Cydweinyddu brechlynnau mewn menywod beichiog 
Brechlynnau A ellir rhoi’r brechlynnau gyda’i gilydd?
Abrysvo® ac imiwnoglobwlin gwrth-D  ✔ 
Abrysvo® a brechlyn sy’n cynnwys pertwsis ✔* 
Abrysvo® a’r brechlyn ffliw tymhorol ✔ 

* Mae rhywfaint o dystiolaeth y gallai rhoi’r brechlyn RSV gyda brechlynnau sy’n cynnwys pertwsis leihau’r ymateb imiwn i pertwsis ychydig. Mae’r effaith glinigol yn aneglur ac yn debygol o fod yn fach. Er mwyn osgoi’r broblem bosibl hon, argymhellir rhoi’r brechlynnau ar wahân, gyda’r brechlyn rhag pertwsis yn cael ei roi o 16 wythnos ymlaen a’r brechlyn rhag RSV yn cael ei roi o 28 wythnos ymlaen. Fodd bynnag, os nad yw menyw wedi cael y brechlyn pertwsis pan ddisgwylir iddi gael y brechlyn RSV Abrysvo®, gellir rhoi’r ddau frechlyn. Dylid eu rhoi yn yr un apwyntiad er mwyn sicrhau amddiffyniad amserol i’r baban.  

I fenywod beichiog sy’n gymwys i gael brechlyn rhag COVID-19 yn ystod ymgyrch frechu, gellir rhoi hwn ar yr un pryd â’r brechlyn rhag RSV. 

Disgwylir i sgil-effeithiau brechlynnau a roddir gyda’i gilydd fod yn debyg i sgîl-effeithiau pob brechlyn pan gânt eu rhoi ar eu pen eu hunain.   

I gael rhagor o wybodaeth am roi brechlynnau eraill gyda’r brechlyn Abrysvo®, gweler Feirws syncytial anadlol: llyfr gwyrdd (Saesneg yn unig).

Rhaglen RSV i oedolion hŷn   

Mae rhaglen brechu rhag RSV i oedolion hŷn yn rhaglen sy’n rhedeg drwy gydol y flwyddyn. Mae’r amserlen imiwneiddio rhag RSV a argymhellir ar gyfer oedolion hŷn yn cynnwys dos sengl a roddir trwy bigiad mewngyhyrol, yn ddelfrydol yn y cyhyr deltoid. Dylid ei gynnig i: 

  • oedolion sy’n troi’n 75 oed 
  • pob oedolyn 75 oed a hŷn (fel rhan o raglen dal i fyny estynedig) 
  • pob preswylydd mewn cartrefi gofal ar gyfer oedolion hŷn, waeth beth fo’u hoedran 

Gwahodd oedolion sy’n troi’n 75 oed o fewn 12 wythnos i’w pen-blwydd. 

Sicrhau bod trefniadau ar waith i frechu preswylwyr cartrefi gofal ar gyfer oedolion hŷn wrth iddynt ddod yn gymwys, gan gynnwys y tu allan i raglenni tymhorol.  

Lle bo’n briodol, ystyriwch roi’r brechlyn rhag RSV ar y cyd â brechlynnau eraill y gallai’r unigolyn fod yn gymwys i’w cael, gan gynnwys brechlynnau COVID-19, yr eryr a niwmococol. 

Cyd-weinyddu brechlynnau mewn oedolion hŷn 
Brechlynnau a weinyddir yn gyffredin i oedolion hŷn A ellir eu gweinyddu gyda’i gilydd?
Abrysvo® a Shingrix ®  ✔ 
Abrysvo® a Pneumovax 23® ✔ 
Abrysvo® a brechlyn COVID-19 ✔
Abrysvo® a brechlyn ffliw ✔* 

*Ni ddylai Abrysvo® gael ei roi i oedolion hŷn ar yr un diwrnod â’r brechlyn ffliw fel mater o drefn. Gallai rhoi’r brechlyn Abrysvo® gyda’r brechlyn ffliw tymhorol leihau’r ymateb imiwn i’r elfennau o RSV a’r ffliw (H3N2), a allai gynyddu’r risg o glefyd anadlol difrifol mewn oedolion hŷn. Fodd bynnag, os credir nad yw’r unigolyn yn debygol o ddychwelyd i gael ei frechlyn ffliw, gellir eu rhoi ar yr un pryd.

Disgwylir i sgil-effeithiau brechlynnau a roddir gyda’i gilydd fod yn debyg i sgîl-effeithiau pob brechlyn pan gânt eu rhoi ar eu pen eu hunain.

I gael rhagor o wybodaeth am roi brechlynnau eraill gyda’r brechlyn Abrysvo®, gweler Feirws syncytial anadlol: llyfr gwyrdd (Saesneg yn unig) 

Canllawiau 

Argymhellion y rhaglen frechu gan y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) a pholisi Llywodraeth Cymru sydd i’w gweld trwy ddilyn y dolenni isod.  

Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (Saesneg yn unig) – darllenwch gyhoeddiadau a datganiadau JCVI; chwiliwch am e.e.’Feirws Syncytiol Anadlol’; ‘RSV’.

Cylchlythyrau Iechyd Cymru a llythyrau Llywodraeth Cymru 

Adnoddau a digwyddiadau hyfforddi

Gellir cyrchu cyrsiau ar-lein a deunyddiau hyfforddi trwy’r E-ddysgu dudalen. 

Rhoddir rhagor o wybodaeth am hyfforddiant imiwneiddio ac adnoddau ar y Adnoddau a Digwyddiadau Hyfforddi dudalen. 

Adnoddau a gwybodaeth glinigol 

Adnoddau ar gyfer y rhaglen brechu mamau  

Adnoddau ar gyfer y rhaglen reolaidd i oedolion hŷn  

Cyfarwyddyd Grŵp Cleifion (PGDs) a phrotocolau 

Gellir dod o hyd i dempledi PGD ar gyfer brechlynnau ar wefan Gwasanaeth Cyngor Meddyginiaethau Cymru.

Rhagor o wybodaeth  

Adolygwyd y dudalen hon ddiwethaf: 20fed Ebrill 2026