Brechlyn firws syncytial anadlol (RSV) - Brechlyn RSV i fenywod beichiog a’u babanod

Ym mis Medi 2023, argymhellodd y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) raglen imiwneiddio RSV ar gyfer merched beichiog i amddiffyn babanod. Mae’r JCVI yn grŵp o arbenigwyr yn y DU sy’n cynghori’r Llywodraeth ar frechlynnau ac imiwneiddio.

Gallwch helpu i amddiffyn eich baban rhag RSV o’i enedigaeth trwy gael y brechiad RSV tra byddwch yn feichiog.  

Gall brechu yn ystod beichiogrwydd helpu i atal RSV a’i wneud yn llai difrifol i’ch baban. Mae hyn oherwydd bod y gwrthgyrff (sylweddau naturiol y mae system imiwnedd eich corff yn eu cynhyrchu i frwydro yn erbyn haint) yn cael eu trosglwyddo drwy’r brych i’ch baban yn y groth. Mae’r brych y tu mewn i’ch croth ac mae’n cysylltu eich cyflenwad gwaed chi â’ch baban yn y groth.

• Mae’r rhaglen frechu RSV ar gyfer merched beichiog yn effeithiol iawn o ran amddiffyn babanod ifanc rhag haint RSV o enedigaeth hyd at chwe mis oed a thu hwnt. 
• Er mwyn rhoi’r amddiffyniad gorau i’ch baban, dylech gael eich brechu rhwng 28 a 36 wythnos o feichiogrwydd. Os byddwch yn methu eich brechlyn, gallwch ei gael hyd nes y bydd eich baban yn cael ei eni. Fodd bynnag, os byddwch yn ei gael yn ddiweddarach yn ystod beichiogrwydd efallai na fydd mor effeithiol.
• Dylech geisio cael eich brechlyn RSV cyn gynted ag y byddwch yn gymwys. Bydd hyn yn eich helpu i adeiladu lefel dda o amddiffyniad i’w drosglwyddo i’ch baban cyn i chi roi genedigaeth. 
• Gall y brechiad RSV leihau’r risg o bronciolitis difrifol o 70% yn ystod chwe mis cyntaf bywyd. 

Mae babanod dan flwydd oed ac oedolion hŷn mewn perygl o fynd yn sâl iawn.

Mae pobl eraill mewn mwy o berygl o gael clefyd RSV difrifol, megis:

• babanod sy’n cael eu geni’n gynnar

• pobl sydd â chlefyd yr ysgyfaint neu glefyd y galon difrifol, a’r

• rhai hynny sydd â system imiwnedd wan.

Mae’n bosibl y bydd rhai babanod sydd â risg uwch o gael RSV  yn cael cynnig pigiad gwrthgorff o’u genedigaeth hefyd. Bydd y pigiad hwn yn rhoi amddiffyniad ychwanegol i’ch babi yn ychwanegol at unrhyw wrthgyrff y gallent eu cael gennych. Os yw’ch baban yn gymwys i gael pigiad gwrthgorff, bydd eich meddyg neu’ch bydwraig yn trafod hyn gyda chi.

Gallwch helpu i amddiffyn eich baban rhag RSV o’i enedigaeth trwy gael y brechiad RSV tra byddwch yn feichiog. 

Gallwch ddod o hyd i fwy o wybodaeth am glefydau a achosir gan RSV ar:

• Bronciolitis (Saesneg yn unig)
• Niwmonia
• Haint clust
• Crŵp (Saesneg yn unig)

Os oeddech wedi methu eich brechiad RSV yn ystod beichiogrwydd, siaradwch â’ch bydwraig oherwydd gallech ei gael o bosibl ar ôl yr enedigaeth. Ni fydd hyn yn amddiffyn eich babi’n uniongyrchol, ond gallai eich amddiffyn a’ch atal rhag trosglwyddo RSV i’ch babi o bosibl. Os ydych yn bwydo ar y fron, nid oes tystiolaeth o unrhyw risg i’r baban o ganlyniad i gael y brechlyn.

Nid yw’r un o’r brechlynnau presennol a gynigir yn ystod beichiogrwydd yn cynnwys gelatin porc. Dewch o hyd i wybodaeth am frechlynnau a gelatin moch.

Mae’n bwysig eich bod yn cael eich brechlynnau ar yr adeg gywir yn ystod beichiogrwydd. Mae brechlyn y pas fel arfer yn cael ei gynnig yn gynharach o 16 wythnos ymlaen. Gellir rhoi’r brechlynnau ffliw ar unrhyw adeg yn ystod eich beichiogrwydd. Dylech gael yr holl frechlynnau a gynigir yn ystod beichiogrwydd rhain cyn gynted ag y byddant ar gael i chi.

Pan gynigir eich brechlyn RSV i chi, os nad ydych wedi cael eich brechlyn pas neu ffliw eto, gallwch eu cael ar yr un pryd.

Os bydd angen mwy o wybodaeth arnoch am y brechlynnau, sut y gallant eich diogelu chi a’ch babi a phryd y dylech eu cael, gallwch ofyn i’ch bydwraig.

Mae manteision bwydo ar y fron yn hysbys iawn, a gellir rhoi’r brechlyn RSV yn ddiogel i ferched sy’n bwydo ar y fron. Mae’r gwrthgyrff a wnewch ar ôl i chi gael eich brechu yn mynd i mewn i’ch llaeth y fron. Gall y rhain roi rhywfaint o amddiffyniad i’ch baban rhag RSV.

Ni ddylech roi’r gorau i fwydo ar y fron cyn eich brechiad, a gallwch barhau i fwydo ar y fron fel arfer wedyn.

Mae astudiaethau wedi dangos bod y brechlyn RSV yn ddiogel iawn i chi a’ch babi.

Mewn treial clinigol o bron i 4,000 o ferched, roedd gan y brechlyn RSV hanes diogelwch da. Mae’r brechlyn bellach wedi’i gymeradwyo gan reoleiddwyr meddyginiaethau yn y DU, Ewrop ac UDA. Ers hynny mae miloedd lawer o ferched wedi cael y brechlyn mewn rhaglenni cenedlaethol, gan gynnwys mwy na 100,000 o ferched yn UDA.

Nid yw’r brechlyn RSV yn frechlyn byw, felly ni all achosi RSV ynoch chi na’ch babi. Dyma’r ffordd fwyaf diogel a mwyaf effeithiol o helpu i amddiffyn eich baban yn y groth rhag RSV.

Fel pob meddyginiaeth, gall brechlynnau achosi sgil-effeithiau. Mae hyn oherwydd bod brechlynnau’n gweithio trwy sbarduno ymateb yn eich system imiwnedd. Mae’r rhan fwyaf o sgîl-effeithiau’n ysgafn ac nid ydynt yn para’n hir, ac nid yw pawb yn dioddef ohonynt. Dim ond diwrnod neu ddau ddylai’r sgîl-effeithiau mwyaf cyffredin bara.

Mae sgîl-effeithiau cyffredin yn cynnwys:

• cur pen
• cyhyrau poenus, a
• dolur, cochni neu chwyddo lle rhoddwyd y pigiad.

Ni adroddwyd am unrhyw sgîl-effeithiau mewn babanod a anwyd i famau sydd wedi cael eu brechu.

Mae sgil-effeithiau prin neu brin iawn o’r brechlyn yn cynnwys: 

• Syndrom Guillain-Barré, cyflwr y nerfau sy’n achosi gwendid yn y cyhyrau, a
• adweithiau alergaidd, megis chwydd yn y wyneb, y gwefusau, y tafod neu’r gwddf, llosg danadl (brech chwyddedig, sy’n cosi), anhawster llyncu, a theimlo’n benysgafn.

I gael mwy o wybodaeth am sgîl-effeithiau’r brechlyn, darllenwch y daflen wybodaeth i gleifion ar-lein (Saesneg yn unig).

Os bydd eich symptomau’n gwaethygu neu os ydych yn bryderus, cysylltwch â GIG 111 Cymru drwy ffonio 111 neu cysylltwch â’ch meddygfa. Mae galwadau i GIG 111 Cymru am ddim o linellau tir a ffonau symudol.

Dylech roi gwybod ar-lein am sgil-effeithiau a amheuir brechlynnau a meddyginiaethau ar Yellow Card (Saesnge yn unig), drwy lawrlwytho ap y Cerdyn Melyn, neu drwy ffonio 0800 731 6789 (dydd Llun i ddydd Gwener, 9am i 5pm).

Nid oes unrhyw frechlyn 100% yn effeithiol, ac mae’n bosibl y bydd rhai babanod yn parhau i gael RSV er bod eu mamau wedi cael y brechlyn. Fodd bynnag, i’r rhan fwyaf o fabanod sy’n cael eu geni i famau sydd wedi’u brechu, dylai unrhyw haint RSV fod yn llai difrifol.

Pan fydd yn cael ei roi yn ystod beichiogrwydd, canfuwyd bod y brechlyn RSV yn effeithiol iawn wrth atal RSV. Mae’n lleihau’r risg o bronciolitis difrifol o 70% yn ystod chwe mis cyntaf bywyd. Ar ôl yr oedran hwn mae eich baban mewn perygl llawer is o RSV difrifol.

Mae’n bwysig o hyd i wybod arwyddion a symptomau RSV, hyd yn oed os ydych wedi cael y brechlyn.

Gallwch ddod o hyd i wybodaeth am arwyddion a symptomau salwch a achosir gan RSV ar  wefan GIG 111 Cymru:

• Bronciolitis (Saesneg yn unig)
• Niwmonia
• Haint clust
• Crŵp (Saesneg yn unig)