Brechlyn Meningococol B (MenB) ar gyfer gonoroea - Ynglŷn â'r brechlyn MenB ar gyfer gonoroea

Mae gonoroea yn cael ei ddiagnosio’n fwy cyffredin ymysg GBMSM. Nod y rhaglen frechu hon yw lleihau nifer yr achosion o gonoroea a lleihau eich risg o gael yr haint.

Efallai y byddwch yn gymwys i gael y brechlyn os ydych chi’n GBMSM ac:  

• wedi cael haint bacteriol o ganlyniad i ryw, fel clamydia neu gonoroea, yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, neu
• wedi cael pump neu fwy o bartneriaid rhywiol yn ystod y tri mis diwethaf.

Gall pobl eraill fod yn gymwys hefyd yn seiliedig ar asesiad gan weithiwr proffesiynol iechyd rhywiol.

Ni fyddwch yn cael gwahoddiad i gael y brechlyn, ond os byddwch yn cysylltu â chlinig iechyd rhywiol neu’n ymweld ag un, ac yn bodloni’r meini prawf a restrir uchod, dylech gael cynnig y brechlyn.

Byddwch yn cael cynnig y brechlyn 4CMenB. Cyflwynwyd y brechlyn hwn gyntaf i helpu i amddiffyn rhag llid yr ymennydd (haint yn yr ymennydd a llinyn asgwrn y cefn) a septisemia (gwenwyn y gwaed).

Mae’r bacteria sy’n achosi rhai mathau o lid yr ymennydd yn debyg i’r bacteria sy’n achosi gonoroea. Mae ymchwil yn dangos y gall y brechlyn 4CMenB hefyd helpu i amddiffyn rhag gonoroea. Dyna pam rydych chi’n cael cynnig y brechlyn hwn – i leihau eich siawns o gael gonoroea.

Mae’r brechlyn 4CMenB ar gael am ddim gan wasanaethau iechyd rhywiol arbenigol i’r rhai sy’n gymwys. Gallwch ddod o hyd i’ch clinig iechyd rhywiol agosaf yma ar wefan GIG 111 Cymru.

Mae GIG Cymru yn argymell yn gryf eich bod yn cael y brechlyn 4CMenB cyn gynted ag y bydd yn cael ei gynnig i chi.

Rhoddir y brechlyn fel pigiad, fel arfer yn rhan uchaf eich braich.

Os ydych yn byw gyda HIV, os nad oes gennych ddueg neu os oes gennych gyflwr prin o’r enw anhwylder ategol, efallai eich bod eisoes wedi cael dau ddos ​​o’r brechlyn 4CMenB. Os felly, ni fydd angen dosau pellach arnoch. Os mai dim ond un dos o’r brechlyn 4CMenB rydych wedi’i gael, gallwch gael ail ddos ​​o leiaf bedair wythnos ar ôl eich dos cyntaf.

Os oes gennych gyflwr meddygol neu os ydych yn cymryd meddyginiaeth sy’n gwanhau eich system imiwnedd, efallai na fydd y brechlyn yn eich amddiffyn cystal. Fodd bynnag, mae’n bwysig eich bod yn cael y brechlyn o hyd os yw’n cael ei argymell. Rhowch wybod i’ch meddyg neu eich nyrs.

Gall y brechlyn 4CMenB leihau eich risg o ddal gonoroea, ond nid yw’n gwarantu na fyddwch chi’n ei ddal. Hyd yn oed ar ôl cael dau ddos, dylech barhau i fod yn ymwybodol o risgiau a symptomau gonoroea gan nad yw’r un brechlyn 100% yn effeithiol.

Mae astudiaethau diweddar yn dangos y gall y brechlyn 4CMenB ddarparu amddiffyniad o 30% i 40% rhag gonoroea ymysg pobl sydd mewn perygl uchel o gael eu heintio.

Prif fantais y brechlyn yw y gall helpu i leihau’r nifer o heintiau gonoroea. Er efallai na fydd yn atal pob achos, mae’n dal yn ddefnyddiol, gan nad yw dal gonoroea unwaith yn eich amddiffyn rhag ei ​​ddal eto.

Nid yw’r brechlyn 4CMenB yn achosi gonoroea nac yn ei ledaenu.   

Condomau yw un o’r ffyrdd gorau o amddiffyn eich hun ac eraill rhag gonoroea a heintiau eraill a drosglwyddir yn rhywiol, yn cynnwys HIV. Mae hefyd yn bwysig cadw teganau rhyw yn lân a rhoi condom newydd arnynt bob tro y byddant yn cael eu defnyddio. Dylech chi gael prawf rheolaidd am gonoroea os oes gennych chi fwy nag un partner rhywiol. Os byddwch chi’n cael diagnosis o gonoroea, gwnewch yn siŵr eich bod yn gorffen eich triniaeth yn unol â chyfarwyddyd eich meddyg neu nyrs.

Siaradwch â’ch clinig iechyd rhywiol lleol os ydych yn poeni am eich risg o ddal gonoroea neu os ydych am gael rhagor o wybodaeth. Gallwch ddod o hyd i’ch clinig iechyd rhywiol agosaf ar wefan GIG 111 Cymru.

Dylech. Gallwch gael eich brechu o hyd os ydych wedi cael gonoroea o’r blaen ac wedi gwella ohono. Gallwch hefyd gael eich brechu os oes gennych gonoroea ar hyn o bryd.

Oeddech chi’n gwybod? Y gallwch gael gonoroea eto hyd yn oed os ydych wedi ei gael o’r blaen. 

Ni ellir rhoi’r brechlyn 4CMenB i nifer fach iawn o bobl. Ni ddylech gael y brechlyn os ydych wedi cael adwaith difrifol (sy’n peryglu bywyd) i’r canlynol:

• dos blaenorol o’r brechlyn, neu
• gynhwysyn yn y brechlyn.

Siaradwch â’r sawl sy’n rhoi’r brechlyn i chi os ydych wedi cael adwaith alergaidd difrifol i’r brechlyn neu ei gynhwysion yn y gorffennol.

Os oes gennych anhwylder gwaedu, neu system imiwnedd wan, siaradwch â’ch meddyg neu nyrs clinig cyn i chi gael y brechlyn.

Dywedwch wrth eich meddyg neu nyrs am unrhyw feddyginiaethau rydych chi’n eu cymryd ar hyn o bryd neu wedi’u cymryd yn ddiweddar. Dylech hefyd ddweud wrthynt am unrhyw frechiadau eraill rydych wedi’u cael yn ddiweddar. Yn y rhan fwyaf o achosion, dylai fod yn iawn i chi gael y brechlyn.

Mae’r brechlyn yn ddiogel i bobl sy’n byw gyda HIV a’r rhai sy’n cymryd PreP. Gallwch hefyd gael y brechlyn yr un pryd â brechlynnau pwysig eraill, gan gynnwys y rhai yn erbyn HPV, brech M, hepatitis A a hepatitis B. 

Fel pob meddyginiaeth, gall brechlynnau achosi sgil-effeithiau. Mae’r rhan fwyaf o’r rhain yn ysgafn ac yn rhai tymor byr, ac ni fydd pawb yn eu cael. Dim ond am ychydig ddyddiau y dylai sgil-effeithiau cyffredin o’r brechlyn bara.

Mae sgil-effeithiau cyffredin iawn ar ôl brechu yn cynnwys:

• poen, cochni neu chwydd lle rhoddir y pigiad i chi
• cyhyrau a chymalau dolurus
• teimlo’n sâl yn gyffredinol
• teimlo’n gyfoglyd, a
• chur pen/pen tost

Dylech aros am 15 munud cyn i chi yrru os byddwch yn teimlo’n wanllyd ar ôl cael y brechiad.

Os cewch un o’r sgil-effeithiau a restrir uchod, gallwch orffwys a chymryd y dos arferol o barasetamol (dilynwch y cyngor yn y pecyn) i’ch helpu i deimlo’n well. Peidiwch â gyrru na defnyddio peiriannau os ydych yn teimlo’n sâl.

Mae adroddiadau am yr holl sgîl-effeithiau i’w gweld ar y daflen wybodaeth i gleifion ar gyfer y brechlyn. I gael rhagor o wybodaeth am y sgil-effeithiau, ewch i:

• Bexsero (Saesneg yn unig)

Os bydd eich symptomau’n gwaethygu neu os ydych chi’n poeni, cysylltwch â GIG Cymru drwy ffonio 111 neu ffoniwch eich practis meddyg teulu. Mae galwadau i GIG 111 Cymru am ddim o linellau tir a ffonau symudol.

Dylech roi gwybod am sgil effeithiau posibl brechlynnau a meddyginiaethau ar-lein yn Yellow Card (Saesneg yn unig), drwy lawrlwytho ap y Cerdyn Melyn, neu drwy ffonio 0800 731 6789 (Dydd Llun i Ddydd Gwener, 9am i 5pm).

Yn anaml, gall pobl gael adwaith difrifol yn fuan ar ôl cael eu brechu, sy’n achosi anawsterau anadlu a gall beri iddynt lewygu. Gelwir hyn yn adwaith anaffylactig. Gall ddigwydd hefyd gyda meddyginiaethau eraill a bwyd. Mae’r adweithiau hyn yn hynod o brin, ac yn effeithio ar lai nag un mewn miliwn o bobl. Mae staff sy’n rhoi brechiadau wedi’u hyfforddi i reoli’r adweithiau hyn.

Gall pobl sy’n cael adwaith anaffylactig gael eu trin yn llwyddiannus ac fel arfer maent yn gwella o fewn ychydig oriau.

Mae’r brechlyn yn ddiogel i bobl sy’n byw gyda HIV a’r rhai sy’n cymryd PreP.

Efallai y byddwch eisoes wedi cael dau ddos ​​o 4CMenB os ydych chi’n HIV positif, neu os oes gennych gyflwr sy’n arwain at system imiwnedd wan neu’n cael triniaeth a allai arwain at hynny. Ni argymhellir cael dosau pellach.