Brechlyn ffliw - Cymhwystra ar gyfer y brechlyn ffliw

Dylech chi gael y brechlyn ffliw os ydych chi:

• yn feichiog
• yn 65 oed neu hŷn (neu’n troi’n 65 cyn diwedd y rhaglen brechu ffliw – fel arfer ym mis Mawrth bob blwyddyn), neu
• rhwng chwe mis a 64 oed gyda chyflwr iechyd hirdymor, gan gynnwys:
  • problemau gyda’ch brest neu’ch anadlu, fel clefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint (COPD) neu asthma, sydd angen anadlyddion neu dabledi steroid rheolaidd
  • problem gyda’r galon
  • clefyd yr arennau (o gam 3)
  • clefyd yr afu
  • cyflyrau nerfau, fel clefyd Parkinson neu glefyd niwronau echddygol
  • anabledd dysgu
  • salwch meddwl difrifol
  • diabetes
  • epilepsi
  • system imiwnedd wan oherwydd salwch neu driniaeth
  • diffyg dueg neu broblem gyda’ch dueg, neu
  • bod dros bwysau yn ddifrifol (mynegai màs y corff (BMI) o 40 neu fwy ac yn 16 oed neu’n hŷn).

Hyd yn oed os ydych chi’n teimlo’n dda, rydych chi mewn mwy o berygl o fynd yn sâl iawn o’r ffliw os yw unrhyw un o’r uchod yn berthnasol i chi.  

Dylai’r bobl ganlynol hefyd gael y brechlyn ffliw i helpu i amddiffyn eu hunain a’r rhai o’u cwmpas.

• Pobl sy’n byw mewn cartref gofal
• Pobl sy’n gweithio’n uniongyrchol gyda chleifion neu gleientiaid ym maes iechyd neu ofal cymdeithasol
• Pobl ddigartref
• Gweithwyr dofednod sydd mewn perygl uchel
• Plant dwy a thair oed (oedran ar 31 Awst)
• Plant oedran ysgol a phobl ifanc o’r dosbarth derbyn i flwyddyn 11
• Gofalwyr
• Ymatebwyr cyntaf ac aelodau o sefydliadau gwirfoddol sy’n darparu cymorth cyntaf brys wedi’i gynllunio
• Unigolion sy’n byw gyda rhywun sydd â system imiwnedd wan

Bydd y rhan fwyaf o blant a phobl ifanc yn cael eu brechlyn yn gyflym a di-boen drwy chwistrell trwyn. Bydd anwedd ysgafn yn cael ei chwistrellu i fyny’r trwyn, trwy’r ddwy ffroen. Y brechlyn chwistrell trwyn yw’r brechlyn ffliw a argymhellir ar gyfer y rhan fwyaf o blant a phobl ifanc o ddwy oed ymlaen.

Os yw eich plentyn yn gymwys i gael brechlyn ffliw, dylai’r practis meddyg teulu neu’r nyrs ysgol gysylltu â chi. Os ydych chi’n meddwl y gallai eich plentyn fod wedi methu ei frechlyn, cysylltwch â’r nyrs ysgol os yw o oedran ysgol neu’r â’r practis meddyg teulu os nad yw yn yr ysgol.

Os ydych chi’n meddwl y gallech fod wedi methu eich gwahoddiad i gael brechlyn ffliw, cysylltwch â’ch meddyg teulu neu eich fferyllfa leol.

Mae’r tabl isod yn dangos pwy all gael y brechlyn ffliw a ble y gallwch ei gael.

Yn ddelfrydol, dylid rhoi’r brechlyn ffliw cyn i’r ffliw ddechrau lledaenu. Fodd bynnag, gellir ei roi ar ddyddiad yn ddiweddarach hefyd. 

Mae cael brechlyn y ffliw yn ddiogel yn ystod pob cam o feichiogrwydd.

Os bydd rhywun sy’n feichiog yn cael y ffliw, mae ei faban yn fwy tebygol o gael ei eni’n gynnar, bod â phwysau geni isel, yn farw-anedig neu farw o fewn eu hwythnos gyntaf. Mae’r brechlyn hefyd yn helpu i amddiffyn y baban yn ystod y pedwar i chwe mis cyntaf o fywyd, pan all ffliw fod yn ddifrifol iawn.

Dylech gael y brechlyn ffliw cyn gynted ag y byddwch yn gwybod eich bod yn feichiog (os yw’r brechlyn ar gael). Gallwch ei gael ar yr un pryd â’r brechlyn feirws Syncytiol Anadlol (RSV), brechlyn y pas, a brechlyn COVID-19 os oes angen, ond peidiwch ag oedi eich brechlyn ffliw er mwyn i chi allu cael brechlynnau eraill ar yr un pryd.

Os ydych chi’n feichiog, gallwch gael eich brechlyn ffliw gan eich meddyg teulu neu yn eich fferyllfa leol. Mewn rhai ardaloedd o Gymru, gall bydwragedd roi brechlynnau ffliw.

Argymhellir y brechlyn ffliw bob tro y byddwch yn feichiog, hyd yn oed os ydych wedi cael y brechlyn o’r blaen. 

Mae cael eich brechu bob tymor ffliw yn eich amddiffyn rhag mathau newydd o’r feirws ac yn lleihau’r risg o ledaenu’r ffliw i’ch baban. Bydd yr imiwnedd a gewch o’r brechlyn yn trosglwyddo i’ch baban drwy’r brych. Mae’r brych y tu mewn i’ch croth ac mae’n cysylltu eich cyflenwad gwaed chi â’ch baban yn y groth.

Yn y gaeaf, bydd miloedd o bobl yn marw o salwch sy’n gysylltiedig â ffliw yn y DU. Cael brechlyn ffliw bob blwyddyn yw un o’r ffyrdd gorau o amddiffyn chi a’ch baban rhag ffliw.

Hyd yn oed os ydych chi’n teimlo’n dda, rydych mewn mwy o berygl o fynd yn sâl iawn oherwydd y ffliw os oes unrhyw un o’r isod yn berthnasol i chi.

• Problemau gyda’ch brest neu’ch anadlu, fel clefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint (COPD) neu asthma, sydd angen anadlyddion neu dabledi steroid rheolaidd
• Problem gyda’r galon
• Clefyd yr arennau (o gam 3)
• Clefyd yr afu
• Cyflyrau nerfau, fel clefyd Parkinson neu glefyd niwronau echddygol
• Anabledd dysgu
• Salwch meddwl difrifol
• Diabetes
• Epilepsi
• System imiwnedd wan oherwydd salwch neu driniaeth
• Diffyg dueg neu broblem gyda’ch dueg, neu
• Bod dros bwysau yn ddifrifol (mynegai màs y corff (BMI) o 40 neu fwy ac yn 16 oed neu’n hŷn)

Os ydych yn oedolyn yn y grŵp hwn, gallwch gael eich brechlyn ffliw yn eich practis meddyg teulu neu yn eich fferyllfa leol. Gall plant yn y grwpiau hyn gael eu brechlyn yn yr ysgol (os ydynt yn y grŵp oed iawn) neu yn eu practis meddyg teulu.

Os ydych chi’n 65 oed neu’n hŷn (yn cynnwys y rhai sy’n 65 oed ar 31 Mawrth 2026), rydych chi’n fwy tebygol o fynd yn sâl iawn oherwydd y ffliw.

Gallwch gael eich brechlyn ffliw yn eich practis meddyg teulu neu yn eich fferyllfa leol.

Os ydych chi’n gofalu am rywun y byddai ei iechyd neu ei lesiant mewn perygl pe byddech chi’n chi’n dal y ffliw, dylech gael brechlyn ffliw am ddim. Mae hyn yn cynnwys gofalwyr di-dâl. Mae cael eich brechiad rhag y ffliw yn helpu i’ch diogelu chi a’r person neu’r bobl rydych chi’n gofalu amdanynt.

Gallwch gael y brechlyn ffliw yn eich practis meddyg teulu neu yn eich fferyllfa leol.

Os ydych yn gweithio mewn cartref gofal, yn weithiwr gofal yn y cartref neu’n weithiwr gofal iechyd, gallwch gael gwybod sut mae cael eich brechlyn ffliw yn Y Ffliw – Gwybodaeth i weithwyr iechyd a gofal cymdeithasol sy’n gymwys ar gyfer y brechiad – Iechyd Cyhoeddus Cymru

Os ydych yn aelod o sefydliad gwirfoddol ac yn darparu cymorth cyntaf wedi’i gynllunio, neu os ydych yn ymatebwr cyntaf yn y gymuned, dylech chi hefyd gael y brechlyn ffliw. Gallwch gael hwn yn eich practis meddyg teulu neu yn y rhan fwyaf o fferyllfeydd lleol – bydd rhaid i chi ddangos prawf o’ch rôl.

Ychydig iawn o bobl na all gael y brechiad ffliw. Ni ddylech gael y brechlyn os ydych wedi cael adwaith difrifol (sy’n peryglu bywyd) i’r canlynol:

• dos blaenorol o’r brechlyn, neu
• gynhwysyn yn y brechlyn.

Siaradwch â’r sawl sy’n rhoi’r brechlyn i chi os ydych wedi cael adwaith alergaidd difrifol i’r brechlyn neu ei gynhwysion yn y gorffennol.

Nid yw annwyd neu fân salwch arall yn rheswm i ohirio brechiad rhag y ffliw.

Os ydych yn sâl a bod gennych dymheredd uchel, dylech ohirio’r brechiad hyd nes eich bod yn teimlo’n well.

Gall pob plentyn dwy oed a hŷn gael y brechlyn ffliw am ddim. Mae hyn yn cynnwys:

• plant sy’n ddwy neu dair oed ar 31 Awst 2025
• pob plentyn ysgol gynradd
• pob plentyn ysgol uwchradd ym mlynyddoedd 7 i 11
• plant nad ydynt yn mynychu’r ysgol (gallant gael eu brechlyn yn eu practis meddyg teulu), a
• phlant chwe mis oed neu hŷn sydd â chyflwr iechyd hirdymor sy’n golygu eu bod mewn mwy o berygl oherwydd y ffliw.

Mae’r ffliw yn cael ei achosi gan feirysau ac mae’n lledaenu’n hawdd. Gall unrhyw un ddal y ffliw, ond mae plant yn fwy tebygol o’i ddal a gall y ffliw fod yn ddifrifol iddynt hwy.

Gall ffliw arwain at:

• broncitis (llid yr ysgyfaint)
• niwmonia (heintiau’r ysgyfaint), a
• heintiau yn y glust

Mae rhai plant yn mynd mor sâl fel bod angen iddynt fynd i’r ysbyty.

Os yw eich plentyn yn chwe mis oed neu’n hŷn a bod ganddo un o’r cyflyrau iechyd canlynol, mae’n bwysig ei fod yn cael brechlyn ffliw bob blwyddyn.

• Diabetes
• Problem gyda’r galon
• Problem gyda’r frest neu’r anadlu, gan gynnwys asthma, sy’n gofyn am anadlyddion neu dabledi steroid rheolaidd
• Clefyd yr arennau (o gam 3)
• System imiwnedd wan oherwydd salwch neu driniaeth
• Clefyd yr afu
• Cyflyrau nerfau, fel clefyd Parkinson neu glefyd niwronau echddygol
• Rhai heb ddueg neu broblem gyda’r ddueg
• Anabledd dysgu
• Salwch meddwl difrifol
• Plant (chwe mis oed neu hŷn ar 1 Medi 2025) a mynegai màs y corff (BMI) o 40 neu uwch
• Epilepsi

Gall plant a phobl ifanc yng Nghymru sy’n ddigartref gael brechiad ffliw hefyd.

Gall plant yn y grwpiau hyn gael eu brechlyn yn eu hysgol os ydynt ym mlwyddyn derbyn i flwyddyn 11 yr ysgol. Gall plant nad ydynt yn mynychu’r ysgol gael y brechlyn ffliw yn eu practis meddyg teulu.

Ni ellir rhoi’r brechlyn chwistrell drwynol i blant a phobl ifanc sydd:

• dan ddwy flwydd oed
• yn cael triniaeth aspirin (salicylate) hirdymor
• wedi cael adwaith alergaidd difrifol sy’n peryglu bywyd i’r brechlyn neu ei gynhwysion
• â system imiwnedd wan oherwydd clefyd neu driniaeth
• yn feichiog
• â brest wichiog ar ddiwrnod y brechiad neu yn ystod y tridiau blaenorol, neu
• wedi cynyddu’r defnydd o’u hanadlyddion asthma yn ystod y tridiau blaenorol.

Mae rhai sefyllfaoedd lle dylech chi gael cyngor ynglŷn â rhoi’r brechlyn chwistrell trwynol i’ch plentyn. Siaradwch â’ch ymwelydd iechyd, nyrs yr ysgol, tîm imiwneiddio neu feddygfa’r meddyg teulu os yw’ch plentyn:

• yn dioddef o asthma ac mae angen steroidau geneuol rheolaidd arno neu wedi bod angen  triniaeth gofal dwys ar ei gyfer
• yn cael mewnblaniad cochlear wedi’i osod (nid yw’n ddelfrydol os ydyn nhw’n cael y brechlyn  chwistrell drwynol yn yr wythnos cyn neu bythefnos ar ôl)
• â chamffurfiad o’r wyneb a’r penglog heb ei drwsio, neu
• mewn cysylltiad agos â rhywun sydd â system imiwnedd wan iawn (er enghraifft, pobl sydd mewn amgylchedd gwarchodedig ar ôl cael trawsblaniad mêr esgyrn).

Os na all plentyn neu berson ifanc gael y brechlyn ffliw drwy’r chwistrell trwyn, gall gael y brechlyn ffliw drwy bigiad yn lle hynny. Mae hyn ar gael yn ei bractis meddyg teulu a thrwy rai gwasanaethau nyrsio ysgol.

Mae’r rhan fwyaf o bobl ag alergeddau yn gallu cael y brechlyn heb gael problemau.

Ni ddylid rhoi’r brechlyn i unigolyn sydd wedi cael adwaith difrifol (sy’n peryglu bywyd) i:

• ddos blaenorol o’r brechlyn, neu
• gynhwysyn yn y brechlyn.

Gwnewch yn siŵr eich bod yn dweud wrth y person sy’n rhoi’r brechlyn os yw’ch plentyn wedi cael adwaith alergaidd difrifol i’r brechlyn neu ei gynhwysion yn y gorffennol.

Gellir rhoi’r brechlyn chwistrell drwynol yn ddiogel i’r rhan fwyaf o blant sydd ag alergedd i wyau. Os yw eich plentyn wedi cael adwaith difrifol (sy’n peryglu bywyd) i wy a oedd angen triniaeth gofal dwys, dylid cynnig brechlyn ffliw priodol iddo drwy bigiad.

Mae brechlyn ffliw chwistrell drwynol yn cynnwys olion bach o gelatin porc wedi’i buro’n dda.

Dyma’r brechlyn ffliw a argymhellir i’r rhan fwyaf o blant a phobl ifanc. 

Ni fydd rhai pobl yn bwyta gelatin porc oherwydd eu ffydd. Mae cymunedau Mwslimaidd ac Iddewig wedi cymeradwyo defnyddio’r brechlyn chwistrell drwynol ffliw. Mae hyn oherwydd bod y chwistrell drwynol ffliw yn gynnyrch nad yw drwy’r geg ac yn feddyginiaeth.

Os penderfynwch nad ydych chi eisiau i’ch plentyn gael y chwistrell drwynol, gallant gael pigiad yn lle hynny. Nid yw hyn yn cynnwys gelatin porc. Gallwch amlygu hyn ar eich ffurflen gydsynio. Neu gallwch gysylltu â’ch ymwelydd iechyd, nyrs yr ysgol, tîm imiwneiddio neu feddygfa’r eddyg teulu i drafod gyda nhw sut i gael y pigiad.

Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am frechlynnau a gelatin porc.

Mae Llywodraeth Cymru wedi cymryd cyngor gan arbenigwyr brechlynnau.

Y nod yw lleihau’r risg y bydd gweithwyr dofednod yn cael ffliw dynol a ffliw adar ar yr un pryd. Bydd hyn yn helpu i atal creu math newydd o ffliw a fydd yn lledaenu ymhlith pobl.

Yng Nghymru, efallai y byddwch yn gymwys i gael brechlyn ffliw os ydych yn gweithio gydag adar ac yn ymwneud â dal, difa, glanhau, neu brosesu dofednod.

Rhaid i chi fod yn 16 oed neu’n hŷn, yn byw yng Nghymru ac yn bodloni’r meini prawf canlynol i gael brechlyn ffliw.

1. Rydych yn gweithio ar safle lle mae ffliw adar tybiedig neu wedi’i gadarnhau ac rydych yn: 

• dal neu ddifa adar
• glanhau ardaloedd caeedig
• casglu adar sydd wedi marw

2. Rydych chi’n gweithio’n rheolaidd neu’n ymweld â safleoedd dofednod cofrestredig sydd â 50 neu fwy o adar ac yn: 

• ymweld yn rheolaidd ag ardaloedd lle mae adar yn cael eu magu neu lle cynhyrchir wyau
• casglu neu symud tail o’r man lle mae adar yn cael eu magu neu wyau yn cael eu cynhyrchu
• glanhau siediau dofednod ar ôl i’r adar gael eu symud
• didoli wyau os yw’r ardaloedd didoli yn rhan o’r uned gynhyrchu, neu
• dal neu ddifa dofednod mewn mannau caeedig lle cânt eu magu neu lle cynhyrchir wyau.

3. Rydych yn gweithio mewn unedau prosesu dofednod ac yn: 

• dal a thrin adar byw
• lladd a phrosesu adar, neu
• glanhau a diheintio ardaloedd ac offer sydd wedi’u gorchuddio â baw adar.

Mae safleoedd dofednod yn lleoedd lle mae adar fel ieir, hwyaid a thyrcwn yn cael eu cadw a’u magu mewn caethiwed. Mae dofednod yn golygu pob aderyn a gedwir ar gyfer cynhyrchu cig neu wyau, ar gyfer gwneud cynhyrchion eraill, ar gyfer ailstocio adar hela gwyllt, neu ar gyfer bridio. 

Ni ystyrir bod y bobl ganlynol yn wynebu risg uwch o ddod i gysylltiad â feirysau ffliw adar:

• Pobl sy’n gweithio ger ffermydd sydd â dofednod ond na fyddant yn mynd i’r ardaloedd lle cedwir adar neu lle mae wyau’n cael eu didoli.
• Pobl sy’n danfon deunyddiau i unedau dofednod.
• Pobl sy’n casglu neu’n danfon wyau neu ddofednod (byw neu farw) o unedau dofednod (oni bai eu bod yn gwneud tasgau a restrir yn 1 i 3 uchod).
• Pobl sy’n gweithio mewn unedau prosesu dofednod ac yn trin adar marw ond nad ydynt yn lladd adar nac yn prosesu adar (oni bai eu bod yn gwneud tasgau a restrir yn 1 i 3 uchod).

I gael eich brechlyn, bydd angen i chi ddangos eich llythyr cadarnhau neu fath arall o brawf eich bod yn weithiwr dofednod (er enghraifft, slip cyflog neu fathodyn adnabod staff) yn eich fferyllfa leol.