Gweithio clwstwr: Alinio blaenoriaethau strategol
Mae’r dirwedd polisi a deddfwriaeth yng Nghymru yn rhoi cyfeiriad strategol i gyrff cyhoeddus a’r rhai sy’n cyflawni swyddogaethau corff cyhoeddus, gan gynnwys iechyd a gofal cymdeithasol. Bydd cael gweithgareddau clwstwr i gyd-fynd â’r rhain yn sicrhau bod blaenoriaethau partneriaid strategol gyda’i gilydd yn ysgogi gwelliannau mewn iechyd y boblogaeth ac yn lleihau anghydraddoldebau ledled Cymru.
Mae deddfwriaeth, polisi a chanllawiau allweddol sy’n berthnasol i’r rhai sy’n gweithio ym maes gofal sylfaenol a chymunedol yn cynnwys:
Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015
Nod Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yw gwella llesiant cymdeithasol, economaidd, amgylcheddol a diwylliannol Cymru. Mae’r Ddeddf yn rhoi diben cyffredin sy’n gosod rhwymedigaeth gyfreithiol – y 7 nod llesiant – ar gyfer llywodraeth genedlaethol, llywodraeth leol, byrddau iechyd lleol a chyrff cyhoeddus penodol eraill.
Dyma’r saith nod Llesiant:
- Cymru Lewyrchus
- Cymru Gydnerth
- Cymru Iachach
- Cymru sy’n Fwy Cyfartal
- Cymru o Gymunedau Cydlynus
- Cymru â Diwylliant Bywiog lle mae’r Gymraeg yn Ffynnu
- Cymru sy’n Gyfrifol ar Lefel Fyd-eang
Mae’r Ddeddf yn manylu ar y ffyrdd y mae’n rhaid i gyrff cyhoeddus penodedig weithio, a gweithio gyda’i gilydd i wella llesiant Cymru, mae’r ‘egwyddorion datblygu cynaliadwy’ hyn hefyd yn cael eu galw’n pum ffordd o weithio:
- Hirdymor
- Integreiddio
- Cynnwys
- Cydweithio
- Atal
Cymru iachach
Cymru iachach yw un o’r saith nod llesiant. Cymru Iachach: mae ein Cynllun ar gyfer Iechyd a Gofal Cymdeithasol yn nodi gweledigaeth hirdymor yn y dyfodol o ‘ymagwedd system gyfan at iechyd a gofal cymdeithasol’, sy’n canolbwyntio ar iechyd a llesiant, ac ar atal salwch. Gan ganolbwyntio ar y pedwar nod:
- Gwella iechyd a llesiant y boblogaeth
- Gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol o ansawdd gwell a mwy hygyrch
- Codi gwerth iechyd a gofal cymdeithasol; ac
- Gweithlu iechyd a gofal cymdeithasol llawn cymhelliant a chynaliadwy.
Dyletswydd Cydraddoldeb y Sector Cyhoeddus
Mae’r Ddyletswydd Cydraddoldeb yn y Sector Cyhoeddus yn ddyletswydd statudol ar awdurdodau cyhoeddus a chyrff eraill sy’n cyflawni swyddogaethau cyhoeddus. Mae’n sicrhau bod y sefydliadau hynny’n ystyried sut y bydd eu swyddogaethau yn effeithio ar bobl â gwahanol nodweddion gwarchodedig. Mae’r swyddogaethau hyn yn cynnwys eu polisïau, eu rhaglenni, eu cynllunio a’u darpariaeth o wasanaethau. Yn ogystal â’r ddyletswydd gyffredinol, mae rheoliadau’r Ddyletswydd Cydraddoldeb yn y Sector Cyhoeddus (PSED) yn nodi dyletswyddau penodol ychwanegol sy’n wahanol yng Nghymru, Lloegr a’r Alban. Mae’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol wedi crynhoi’r dyletswyddau penodol sy’n berthnasol yng Nghymru.
Dyletswydd economaidd-gymdeithasol
Daeth y Ddyletswydd economaidd-gymdeithasol i rym yng Nghymru ar 31 Mawrth 2021. Mae’n ofyniad statudol ar gyfer awdurdodau perthnasol ac mae’n anelu at wella penderfyniadau a chyflawni canlyniadau gwell i’r rhai sydd dan anfantais economaidd-gymdeithasol. Datblygwyd dull pum cam i fod yn ganllaw i gyrff cyhoeddus ar sut y gallant fodloni’r Ddyletswydd yn ymarferol.
Mae Llywodraeth Cymru wedi cynhyrchu dogfen Cymru Fwy Cyfartal sy’n Mapio’r Dyletswyddau i helpu cyrff cyhoeddus i ystyried eu swyddogaethau wrth gyflawni dyletswyddau’r Ddeddf Cydraddoldeb a Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Darllenwch y ddogfen Cymru Sy’n Fwy Cyfartal: Mapio’r Dyletswyddau yma.
Dyletswydd Ansawdd
Cyflwynwyd y Ddyletswydd Ansawdd mewn Gofal Iechyd drwy Ddeddf Iechyd a Gofal Cymdeithasol (Ansawdd ac Ymgysylltu) (Cymru) 2020 (‘y Ddeddf’). Mae’r Ddeddf yn gosod dyletswydd ansawdd gyffredinol ar Weinidogion Cymru ynghylch eu swyddogaethau sy’n gysylltiedig ag iechyd. Mae’n ehangu’r ddyletswydd bresennol ar gyrff y GIG (Byrddau Iechyd Lleol, Ymddiriedolaethau’r GIG, ac Awdurdodau Iechyd Arbennig Cymru).
Pwrpas y ddyletswydd o ansawdd yw sicrhau bod Gweinidogion Cymru a chyrff y GIG yn sicrhau gwelliannau yn ansawdd y gwasanaethau y maent yn eu darparu. Mae chwe maes ansawdd sy’n sicrhau bod penderfyniadau a wneir yn darparu gofal sy’n ddiogel, amserol, effeithiol, effeithlon, teg ac yn canolbwyntio ar y person.
Rhaglen Lywodraethu
Mae’r Rhaglen Lywodraethu yn nodi’r 10 amcan llesiant y bydd Llywodraeth Cymru yn eu defnyddio i wneud y mwyaf o’i chyfraniad at 7 nod llesiant hirdymor Cymru a’r camau y byddwn yn eu cymryd i’w cyflawni.