Brechlyn eryr - Ynglŷn â'r brechlyn eryr

Mae arbenigwyr brechlynnau wedi cynghori y dylid cynnig y brechlyn rhag yr eryr i bobl 60 oed a throsodd. Bydd yn cael ei wneud mewn camau dros 10 mlynedd.

Maen nhw hefyd wedi cynghori bod y brechlyn yn cael ei gynnig i bobl 18 oed a hŷn sydd â systemau imiwnedd gwan iawn.

Mae’r tabl hwn yn dangos pwy sy’n gymwys i gael brechlyn rhag yr eryr o fis Awst 2025.

Ar gyfer y rhan fwyaf o bobl gymwys, bydd y brechlyn rhag yr eryr yn cael ei gynnig nes eu bod yn 80. Fodd bynnag, os oes gennych system imiwnedd wan iawn, gallwch gael y brechlyn o’r adeg y byddwch yn 18 oed hyd at unrhyw oedran.

Gall pobl â system imiwnedd wan iawn gynnwys:

• rhai â chanserau penodol, fel lewcemia neu lymffoma
• rhai sy’n cymryd meddyginiaethau penodol
• rhai sy’n cymryd dos cymedrol i uchel o steroidau, a
• rhai sydd wedi cael trawsblaniad organ.

Nid oes terfyn oedran uchaf ar gyfer cael y brechlyn rhag yr eryr os oes gennych system imiwnedd wan iawn. Fodd bynnag, argymhellir eich bod yn cael y brechlyn cyn gynted ag y byddwch yn gymwys er mwyn i chi gael eich diogelu cyn gynted â phosibl.

Dylech fanteisio ar y cynnig i gael y brechiad rhag yr eryr os ydych chi’n gymwys.

Bydd pobl iau yn cael cynnig y brechlyn pan fyddant yn cyrraedd yr oedran cymwys.

Gallwch gael yr eryr ar unrhyw oedran, ond mae’r risg, difrifoldeb a chymhlethdodau yn cynyddu wrth i chi fynd yn hŷn. Mae pobl â systemau imiwnedd gwan iawn mewn mwy o berygl, a dyna pam mae’r brechlyn weithiau’n cael ei argymell yn gynharach.

Shingrix yw enw’r brechlyn rhag yr eryr. Mae’n cael ei roi fel pigiad i gyhyr rhan uchaf y fraich.

Nid yw Shingrix yn frechlyn byw, sy’n golygu nad yw’n cynnwys feirws byw. Gallwch ddarllen y daflen wybodaeth ganlynol i gleifion os hoffech ddysgu rhagor am y brechlyn (Saesneg yn unig).

Os ydych yn gymwys, gallwch gael y brechlyn ar unrhyw adeg o’r flwyddyn. Y tro nesaf y byddwch yn siarad â gweithiwr gofal iechyd proffesiynol, gofynnwch iddynt am y brechlyn eryr.

Bydd angen dau ddos arnoch chi:

• Os oes gennych system imiwnedd wan iawn, dylech gael yr ail ddos o leiaf wyth wythnos ar ôl eich dos cyntaf.
• Os nad oes gennych system imiwnedd wan iawn, dylech gael yr ail ddos o leiaf chwech i 12 mis ar ôl eich dos cyntaf.

Unwaith y byddwch wedi cael y ddau ddos, nid oes angen rhagor o frechlynnau’r eryr arnoch.

Os oes gennych unrhyw gwestiynau neu bryderon neu os oes angen rhagor o wybodaeth arnoch am y brechlyn eryr, siaradwch â’ch meddyg teulu neu nyrs practis.

Dylai eich meddygfa gysylltu â chi i wneud apwyntiad pan fyddwch yn gymwys. 

Os na fyddant, neu os ydych yn meddwl eich bod wedi methu’r gwahoddiad, cysylltwch â nhw a dywedwch wrthynt eich bod yn meddwl ei bod yn bryd i chi gael brechlyn yr eryr.

Na, unwaith y byddwch wedi cael y ddau ddos, ni fydd angen rhagor o frechlynnau’r eryr arnoch.

Mae sgîl-effeithiau brechiad yr eryr yn eithaf ysgafn fel rheol ac nid ydynt yn para’n hir.

Y sgîl-effeithiau mwyaf cyffredin yw:

• poen, cochni neu chwydd yn y fraich lle rhoddwyd y pigiad
• cur pen/pen tost
• symptomau stumog (fel teimlo’n sâl neu fod yn sâl, anhwylder ar y stumog neu boen yn y stumog)
• teimlo’n flinedig
• oerfel neu dwymyn, a
• phoenau cyffredinol

Gallwch orffwys a chymryd y dos arferol o paracetamol (dilynwch y cyngor yn y pecyn) i’ch helpu i deimlo’n well. Peidiwch â defnyddio peiriannau na gyrru os ydych chi’n teimlo’n sâl.

Os yw’r sgil-effeithiau’n para mwy nag ychydig ddyddiau, dylech siarad â gweithiwr gofal iechyd proffesiynol.

Yn anaml, gall pobl gael adwaith difrifol yn fuan ar ôl cael eu brechu, sy’n achosi anawsterau anadlu a gall beri iddynt lewygu. Gelwir hyn yn adwaith anaffylactig. Gall ddigwydd hefyd gyda meddyginiaethau eraill a bwyd. Mae’r adweithiau hyn yn hynod o brin, ac yn effeithio ar lai nag un mewn miliwn o bobl. Mae staff sy’n rhoi brechiadau wedi’u hyfforddi i reoli’r adweithiau hyn.

Gall pobl sy’n cael adwaith anaffylactig gael eu trin yn llwyddiannus ac fel arfer maent yn gwella o fewn ychydig oriau.

Dysgu rhagor am sgîl-effeithiau   

Mae’r holl sgîl-effeithiau wedi’u cynnwys yn y daflen wybodaeth i gleifion ar gyfer y brechlyn. I gael rhagor o wybodaeth am sgîl-effeithiau, ewch i wefan EMC am wybodaeth am Shingrix (Saesneg yn unig).

Os bydd gennych gwestiynau am sgil-effeithiau, gallwch ofyn i’r unigolyn a fydd yn rhoi’r brechlyn i chi.

Dylech roi gwybod am sgîl-effeithiau posibl brechlynnau a meddyginiaethau ar-lein yn wefan Yellow Card (Saesneg yn unig), drwy lawrlwytho ap y Cerdyn Melyn, neu drwy ffonio 0800 731 6789 (Dydd Llun i ddydd Gwener, 9yb i 5yh).

Ni ddylid rhoi’r brechlyn i unigolyn sydd wedi cael adwaith difrifol (sy’n peryglu bywyd) i:

• ddos blaenorol o’r brechlyn, neu
• gynhwysyn yn y brechlyn.

Gwnewch yn siŵr eich bod yn dweud wrth y person sy’n rhoi’r brechlyn i chi os ydych chi wedi cael adwaith alergaidd difrifol i’r brechlyn neu ei gynhwysion yn y gorffennol.

Os oes gennych anhwylder gwaedu, siaradwch â’ch meddyg neu nyrs practis cyn i chi gael y brechlyn.

Os ydych chi’n sâl, mae’n well aros nes eich bod yn well i gael y brechlyn, ond dylech geisio ei gael cyn gynted â phosibl. Os na allwch ddod i’ch apwyntiad brechu, canslwch ac aildrefnwch yr apwyntiad.

Nid yw annwyd neu fân salwch arall yn rheswm dros ohirio eich brechlyn.