Neidio i'r cynnwys

Newid iaith y wefan

Canlyniad eich prawf gwaed cyn geni: rydych chi’n gludydd clefyd y crymangelloedd

Sut y mae canlyniad eich prawf yn cael ei ysgrifennu

Mae eich canlyniad wedi’i ysgrifennu fel cludydd crymangelloedd neu Hb AS. Mae’r llythyren A yn cynrychioli eich genyn haemoglobin A arferol. Mae’r llythyren S yn cynrychioli eich genyn haemoglobin crymangelloedd

Beth mae canlyniad eich prawf gwaed yn ei olygu

Haemoglobin yw’r sylwedd mewn celloedd coch y gwaed sy’n cludo ocsigen o amgylch eich corff. Mae bod yn gludwr celloedd crymanlog yn golygu eich bod wedi etifeddu un genyn haemoglobin arferol o’r enw haemoglobin A gan un rhiant biolegol ac un genyn celloedd crymanlog gan y rhiant biolegol arall. Gan eich bod wedi etifeddu haemoglobin A arferol gan un rhiant, rydych yn iach. Nid yw bod yn gludwr yn eich gwneud yn sâl.

Mae gwybod eich bod yn gludwr celloedd crymanlog yn golygu y gallech drosglwyddo’r genyn celloedd crymanlog i’ch babi. Os yw tad biolegol y babi hefyd yn gludwr, mae hyn yn golygu y gallech gyda’ch gilydd gael babi â chyflwr haemoglobin etifeddol. Os yw un rhiant biolegol yn gludwr celloedd crymanlog ac mae gan y rhiant biolegol arall genyn haemoglobin anarferol, megis haemoglobin S, gall hyn achosi anhwylder celloedd crymanlog.

Dywedwch wrth eich gweithiwr gofal iechyd proffesiynol os:

  • gwnaethoch feichiogi o ganlyniad i driniaeth ffrwythlondeb â sberm rhoddwr neu wy rhoddwr;
  • rydych wedi cael trawsblaniad mêr esgyrn neu fôn-gelloedd; neu
  • rydych yn feichiog fel mam faeth.

Cyflyrau haemoglobin a etifeddir

Mae cyflyrau haemoglobin yn anhwylderau gwaed a etifeddir gan y ddau riant biolegol.

Mae nifer o gyflyrau haemoglobin, ond bydd y math o gyflwr y gallai eich babi ei etifeddu’n dibynnu ar y math o enynnau haemoglobin sydd gan y ddau riant biolegol. Mae rhai cyflyrau’n fwy difrifol nag eraill. Yr enw ar un o’r cyflyrau mwyaf difrifol yw anhwylder y crymangelloedd. Mae gwahanol fathau o anhwylderau’r crymangelloedd, ond y math mwyaf difrifol yw anemia crymangelloedd (Hb SS), sy’n digwydd pan fydd y ddau riant biolegol yn gludwyr crymangelloedd.

Gall eich gweithiwr gofal iechyd proffesiynol drafod hyn gyda chi fel eich bod yn deall yn union pa gyflwr y gallai eich babi ei etifeddu a pha mor ddifrifol ydyw.

Y siawns o etifeddu cyflwr difrifol

Mae un rhiant biolegol yn gludydd ond nid yw’r rhiant arall yn gludydd

Os oes gan dad biolegol eich babi ddau enyn haemoglobin arferol (AA), mae siawns 2 mewn 4 (50%) y bydd eich babi yn gludydd crymangelloedd (fel chi) a siawns 2 mewn 4 (50%) y bydd ganddo ddau enyn haemoglobin arferol (AA).

Gweler y diagram isod. Mae’r siawns yr un fath ym mhob beichiogrwydd ar gyfer y cwpl hwn.

Diagram sy’n dangos y risg o etifeddu pan fo un rhiant yn gludwr beta thalassemia. Mae’r rhes uchaf yn dangos dau oedolyn: un yn hanner glas a hanner gwyrdd (gludwr gydag un genyn arferol ac un genyn anarferol) ac un yn hollol wyrdd (nid yn gludwr, gyda genynnau arferol yn unig). Isod, mae dau banel yn dangos canlyniadau posibl ar gyfer babi. Mae’r panel chwith yn dangos babi hanner glas a hanner gwyrdd wedi’i labelu: “Mae’r babi yn gludwr – genyn arferol a genyn anarferol, siawns o 2 o bob 4 (50%).” Mae’r panel de yn dangos babi hollol wyrdd wedi’i labelu: “Nid yw’r babi yn gludwr – genynnau arferol yn unig, siawns o 2 o bob 4 (50%).”

Beth os yw’r ddau riant biolegol yn gludwyr?

Os yw tad biolegol y babi yn gludydd hefyd, mae siawns 1 mewn 4 (25%) y bydd eich babi yn etifeddu cyflwr haemoglobin. Bydd difrifoldeb y cyflwr yn dibynnu ar ba enynnau haemoglobin sy’n cael eu hetifeddu.

Mae hefyd siawns 2 mewn 4 (50%) y bydd eich babi yn gludydd (fel chi) a siawns 1 mewn 4 (25%) y bydd gan eich babi enynnau haemoglobin arferol (AA).

Gweler y diagram isod. Mae’r siawns yr un fath ym mhob beichiogrwydd ar gyfer y cwpl hwn.

Diagram sy’n dangos y risg o etifeddu pan fo’r ddau riant yn gludwyr beta thalassemia. Mae’r rhes uchaf yn dangos dau oedolyn, pob un yn hanner glas a hanner gwyrdd, yn cynrychioli cludwyr gydag un genyn arferol ac un genyn anarferol. Isod mae pedwar canlyniad posibl ar gyfer babi. Mae’r babi cyntaf yn hollol las wedi’i labelu: "Mae gan y babi’r cyflwr – genynnau anarferol yn unig, siawns o 1 o bob 4 (25%)." Mae’r ddau fabi canol yn hanner glas a hanner gwyrdd wedi’u labelu: "Mae’r babi yn gludwr – genyn arferol a genyn anarferol, siawns o 2 o bob 4 (50%). Mae’r babi olaf yn hollol wyrdd wedi’i labelu: "Nid oes gan y babi’r cyflwr – genynnau arferol yn unig, siawns o 1 o bob 4 (25%)."

Beth arall sy’n bwysig ei wybod fel cludwr celloedd crymanlog?

Mae achlysuron prin pan ddylech gymryd gofal ychwanegol oherwydd eich statws cludydd. Os oes angen anaesthetig cyffredinol arnoch, dylech ddweud wrth y staff meddygol eich bod yn gludydd crymangelloedd.

Os byddwch yn cymryd rhan mewn unrhyw weithgarwch chwaraeon dwys, dylech:

  • sicrhau eich bod yn yfed digon o hylifau;
  • osgoi blinder eithafol; a
  • sicrhewch nad ydych byth yn brin o ocsigen.

A ddylai tad biolegol fy maban gael cynnig prawf?

Os oes gan dad biolegol y babi enyn haemoglobin anarferol mae’n bwysig nodi’r math o enyn a’r siawns y bydd eich babi yn etifeddu cyflwr haemoglobin difrifol. Am y rheswm hwn, byddwn hefyd yn gwahodd y tad biolegol i gael ei sgrinio (Saesneg yn unig). Bydd dim ond yn gwybod a yw’n cario genyn ar gyfer haemoglobin anarferol os yw’n cael prawf gwaed i wirio ei fath o haemoglobin.

Gwybodaeth i dadau a wahoddir ar gyfer prawf sgrinio ar gyfer clefyd crymangelloedd a thalasaemia difrifol

Os bydd y prawf yn dangos bod y tad biolegol yn gludydd genyn haemoglobin anarferol byddwch yn cael cynnig cwnsela arbenigol ac, os oes angen, profion mewnwthiol.

Beth sy’n digwydd pan fydd fy maban yn cael ei eni?

Mae pob babi yn cael cynnig prawf sgrinio smotyn gwaed newydd-anedig bum diwrnod ar ôl ei enedigaeth. Bydd y prawf hwn yn sgrinio ar gyfer anhwylder y crymangelloedd.

A ddylwn i ddweud wrth fy nheulu am y canlyniad?

Rydym yn argymell eich bod yn siarad â’ch rhieni, brodyr, chwiorydd, ewythrod, modrybedd, cefndryd a chyfnitherod. Gall dangos y wybodaeth hon iddynt fod o gymorth.

Y camau a’r dewisiadau nesaf

Gallwch hefyd wneud y canlynol:

  • rhoi gwybod i’ch meddyg teulu neu weithiwr gofal iechyd proffesiynol eich bod yn gludydd anhwylder y crymangelloedd; ac
  • cysylltu â chanolfan arbenigol crymangelloedd a thalasaemia lle gallwch gael gwybodaeth a chyngor am ddim i’ch helpu i ddeall goblygiadau bod yn gludydd crymangelloedd

Rhagor o wybodaeth

Gallwch gael rhagor o wybodaeth gan yr ganlynol.

https://111.wales.nhs.uk/encyclopaedia/t/article/thalassaemia (Saesneg yn unig)