Rheoliadau Asesiadau o’r Effaith ar Iechyd
Mae’r Rheoliadau Asesiadau o’r Effaith ar Iechyd (HIA) yng Nghymru yn nodi’r gofynion cyfreithiol y mae Llywodraeth Cymru wedi’u gosod ar gyfer asesu sut y gall penderfyniadau strategol arfaethedig effeithio ar iechyd a lles pobl. Maen nhw wedi’u cynllunio i sicrhau bod y broses o wneud penderfyniadau ar draws y sector cyhoeddus yng Nghymru yn ystyried effeithiau posibl ar iechyd – boed yn gadarnhaol neu’n anfwriadol negyddol – cyn cymryd camau a’u bod yn cael eu hystyried wrth wneud penderfyniadau. Nod arall yw sicrhau bod anghydraddoldebau iechyd hefyd yn cael eu hystyried fel rhan o’r penderfyniadau hyn.
Cyflwynwyd y Rheoliadau fel rhan o Ddeddf Iechyd y Cyhoedd (Cymru) 2017, sy’n nodi’r gofyniad am Asesiadau o’r Effaith ar Iechyd statudol gan gyrff cyhoeddus yng Nghymru mewn amgylchiadau penodol.
Mae’r Rheoliadau hyn yn berthnasol i gyrff cyhoeddus yng Nghymru yn unig.
Trawsysgrif – Esbonio Rheoliadau Asesiadau o’r Effaith ar Iechyd Llywodraeth Cymru
Esbonio Rheoliadau Asesiadau o’r Effaith ar Iechyd Llywodraeth Cymru
Nid gofal iechyd yn unig sy’n dylanwadu ar iechyd — mae’n cael ei siapio gan y lleoedd rydym yn tyfu i fyny, y swyddi a wnawn, a’r cyfleoedd sydd gennym. Gelwir y rhain yn benderfynyddion ehangach iechyd.
Ar 6 Ebrill 2027, bydd Rheoliadau Asesu Effaith ar Iechyd (Cymru) 2025, a gyflwynwyd gan Lywodraeth Cymru o dan Ddeddf Iechyd y Cyhoedd (Cymru) 2017, yn dod i rym. Mae hyn yn golygu pan fydd corff cyhoeddus sy’n dod o dan y rheoliadau yn cynnig gwneud penderfyniad o natur strategol ynghylch sut y mae am arfer ei swyddogaethau y bydd rhaid iddo gwblhau Asesiad o’r Effaith ar Iechyd neu HIA.
Mae Asesiad o’r Effaith ar Iechyd yn ffordd strwythuredig o asesu sut y gallai penderfyniad arfaethedig effeithio ar iechyd corfforol a meddyliol pobl yng Nghymru — nawr ac yn y dyfodol.
O dan y rheoliadau, rhaid i gyrff cyhoeddus:
1. Nodi’r penderfyniad sy’n cael ei wneud.
2. Nodi grwpiau o’r boblogaeth y mae’r corff cyhoeddus yn rhesymol yn ystyried y gallai’r penderfyniad effeithio ar eu hiechyd corfforol neu feddyliol.
3. Nodi ac asesu unrhyw effeithiau bwriadedig ac anfwriadol ar iechyd corfforol a meddyliol unrhyw grwpiau o’r boblogaeth sy’n deillio o’r penderfyniad y mae’r corff cyhoeddus yn rhesymol yn ystyried eu bod yn debygol. Rhaid iddo hefyd ystyried penderfynyddion ehangach iechyd ac unrhyw ffactorau a allai arwain at anghydraddoldeb iechyd.
4. Nodi ac asesu unrhyw fesurau y mae’r corff cyhoeddus yn rhesymol yn ystyried a allai gynyddu unrhyw effeithiau cadarnhaol neu atal, lleihau neu liniaru unrhyw effeithiau negyddol.
5. Cyhoeddi’r canfyddiadau yn y fath fodd y mae’r corff cyhoeddus yn ei ystyried yn briodol.
Mae’r broses o gynnal Asesiad o’r Effaith ar Iechyd yn hyblyg ac yn gymesur. Bydd y rhan fwyaf o Asesiadau o’r Effaith ar Iechyd yn gyflym, ac wedi’u cwblhau cyn pen ychydig ddyddiau neu wythnosau. Bydd rhai yn fwy cynhwysfawr, a bydd penderfyniadau cymhleth yn gofyn am ragor o amser. Ond dylai pob un fod yn gadarn, yn seiliedig ar dystiolaeth ac yn dryloyw.
Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yma i helpu – ac yn cynnig canllawiau, cyngor a hyfforddiant i gefnogi cyrff cyhoeddus i gynnal Asesiadau o’r Effaith ar Iechyd yn effeithiol.
Drwy ymgorffori HIA wrth wneud penderfyniadau penodol, mae Cymru ar flaen y gad — o ran creu cymunedau tecach ac iachach ar gyfer cenedlaethau i ddod.
I ddysgu mwy, neu i gael mynediad at offer a chanllawiau, cysylltwch ag Uned Gymorth Asesu Effaith Iechyd Cymru yn Iechyd Cyhoeddus Cymru.
Mae rhagor o wybodaeth am y Rheoliadau ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru:
- Rheoliadau Asesiadau o’r Effaith ar Iechyd (Cymru)
- Memorandwm Esboniadol i Reoliadau Asesiadau o’r Effaith ar Iechyd (Cymru) 2025 (Saesneg yn unig)
Os oes gennych ymholiad penodol am y Rheoliadau cysylltwch â Llywodraeth Cymru: [email protected]
Sut all Iechyd Cyhoeddus Cymru eich cefnogi?
Gall yr Uned Gymorth Asesu’r Effaith ar Iechyd Cymru (UGAEIC) yn Iechyd Cyhoeddus Cymru ddarparu arweiniad, offer, hyfforddiant a chyngor i gefnogi cyrff cyhoeddus yng Nghymru i gynnal Asesiadau o’r Effaith ar Iechyd.
Cysylltwch ag Uned Gynorthwyo Asesiadau o’r Effaith ar Iechyd (UGAEIC).